Monika i Filip Furmańczak

00:00:05: Poza schematem.

00:00:07: Dzień dobry, przy mikrofonie Aleksandra Chromada w audycji Poza Schematem dzisiaj porozmawiamy o naszych nawykach żywieniowych, o tym jak karmimy najmłodszych, o czym jak możemy ich wspierać i jak zadbać o to żeby prawidłowo się odżywiać.

00:00:22: Moimi gośćmi są Marika i Filip Furmańczak założyciele fundacji Zainspirowani.

00:00:30: Witam Was serdecznie.

00:00:31: Dzień dobry.

00:00:32: Olu, witamy wszystkich.

00:00:33: Zjedź jeszcze trzy łyżeczki.

00:00:35: Jak zjesz obiad dostaniesz coś słodkiego.

00:00:38: Nie jedz tego bo to niezdrowem.

00:00:40: Pewnie większość zna przynajmniej jedno z tych zdań z własnego dzieciństwa Ale opowiedzcie najpierw jak powstała Fundacja Zainspirowani i czym się zajmujecie?

00:00:51: Fundacja zainspirowana.

00:00:52: i powstał w odpowiedzi na moją pracę jako dietetyka.

00:00:56: Wyglądało to w ten sposób że prowadziłam gabinet i miałam masę spotkań, które sprowadzały się w zasadzie do jednego schematu.

00:01:04: Przychodzi rodzic – najczęściej jest to mama dziecka chorującego na otyłość.

00:01:10: Przechodzą z dużym takim ciężarem.

00:01:12: oprócz tych nadprogramowych kilogramów mamy ciężar wynikający z tego że prawdopodobnie przy tej otyłości pojawiły się już jakieś powikłania czyli mamy dziecko osiem, dziewięć, dziesięć lat i już musi się mierzyć z problemami typu nadciśnienie cukrzyca, problemy z holesterolem.

00:01:30: I oprócz tego, opróc tych chorób mamy też problem tej takiej stygmatyzacji bo to jest dziecko które w wieku wczesno szkolnym już spotyka się z takim ciężkim brzemiem bycia odtrąconym czucia się gorszym zawstydzonym.

00:01:46: Za każdym razem w przypadku takich konsultacji miałam z tyłu głowy taką myśl że gdybyśmy się spotkali kilka lat wcześniej, ta rzeczywistość tego dziecka tej rodziny mogłaby wyglądać zupełnie inaczej.

00:02:00: I chodziło ze mną takie zdanie, że w zasadzie to trochę nie fair i nie powinno być tak, że dzieci muszą się odchudzać.

00:02:09: chciałabym zrobić coś takiego, żeby żadne dziecko nie musiało się odchudzać i stąd pomysł na to, żeby swoją pracę, energię, kreatywność właśnie wykorzystać, żeby pomagać innym.

00:02:21: a że zależało mi na tym, żeby dostęp do takiej edukacji żywieniowej był właśnie powszechny, taki dostępny dla wszystkich niezależnie od tego czy ktoś ma finanse na to czy ma świadomość.

00:02:33: Poszliśmy w stronę właśnie fundacji aby móc obejmować dzieci i ich rodziców wsparciem właśnie w ramach takich bezpłatnych projektów.

00:02:42: Czy długo musiałaś namawiać swojego męża, żeby poczuł tę misję?

00:02:46: Czy było też mu to bliskie?

00:02:48: Filip jak to

00:02:48: było?

00:02:50: Ja akurat rozwiązywałem narzędzia w czasie COVID-u do edukacji taką platformę, do filmów interaktywnych i akurat to był mój taki idealny pierwszy klient gdzie mogłem po prostu swoją umiejętności wykorzystać do promowania tej misji mojej żony.

00:03:03: A próbuję amplifikować tę misję Mariki i pomagać jej w tym osiąganiu tych celów.

00:03:09: Ja nawet powiem więcej że u nas to wygląda w ten sposób że ja na przykład próbuje coś powiedzieć a Filip mówi powiedz to prościej.

00:03:17: jak można to przełożyć na język zabawy?

00:03:19: jest zanudne i wiele razy jest tak, że ustalamy jakiś tekst.

00:03:23: Później przechodzi to przez filtr Filipa który mówi za dużo jakiejś takiej fachowej nomenklatury.

00:03:30: uprość to i dzięki temu okazało się , że dietetykę da się sprzedać właśnie na wesołą.

00:03:36: Będę dzisiaj chyba rozmawiać trochę z perspektywy osobistej bo sama jestem mamą ośmieladka.

00:03:41: nie spotykały mnie żadne takie większe wyzwania żywieniowe.

00:03:45: ani nie był niejatkiem ani nie czegoś dużo powiedzmy.

00:03:49: jakoś to idzie więc czuję, że też po tą wiedzę nie sięgałam jakąś taką lepszą ale tego lata.

00:03:56: Pojeździłam trochę w różne regiony Wielkopolski wyjechałam wiecie z dużej aglomeracji miejskiej spędzając czas na różnych działkach i rzeczywiście widziałam ,że te dzieci wyglądają różnie.

00:04:10: I bardzo mnie zastanawiało To z czego się bierze otyłość dzieci.

00:04:14: czy zawsze jakieś chorobowe, czy to są złe nawyki.

00:04:20: Czy ludzie naprawdę jakby nie wiedzą co czynią?

00:04:25: że tak pozwolę sobie powiedzieć, czy tej edukacji nam tak bardzo brakuje.

00:04:30: Jak ty to widzisz?

00:04:31: Przebadaliście ponad tysiąc dzieci i z czego to wynika?

00:04:36: To znaczy pewnie gdyby istniała taka prosta odpowiedź na to pytanie, to już mielibyśmy recepte.

00:04:42: Z tego co widzimy jest mieszanina wszystkich tych czynników, które w zasadzie wymieniłeś bo jeśli chodzi o dane, to ona nam pokazują, że w latach siedemdziesiątych dzieci z nadmierną masą ciała było dziesięć procent.

00:04:55: Teraz najnowsze badania z dwa tysiące dwudziestego piątego roku mówią, że ośmiolatków z nadmierną masą ciała mamy już przeszło trzydzieści procent czyli co trzecie dziecko w wieku właśnie tej drugiej trzeciej klasy zmaga się z Nadmierna Masą Ciała.

00:05:10: to jedno.

00:05:10: widzimy to środowisko nazywamy je tak mądrze obec i to gennym czyli takim środowiskiem które sprzyja przybieraniu na masy ciała.

00:05:19: wynika z takiej ogólnej dostępności jedzenia wysoko przetworzonego prawdopodobnie też z naszego czasu, którego cały czas pewnie jako rodzice wydaje nam się że mamy go za mało i szukamy jakiś takich szybkich rozwiązań które w dłuższej perspektywie faktycznie niekoniecznie nam służą.

00:05:36: I z pewnością jest ten problem jeszcze technologii która nam tutaj troszeczkę zabiera relacje te kontakty między rówieśnikami i też odciąga dzieci od tej aktywności fizycznej.

00:05:47: więc mamy wiele takich obszarów które pozornie się nie łączą.

00:05:51: ale tak naprawdę żeby opiekować tym problemem tutaj tak kompleksowo, to musimy wszystkie te obszary na pewno objąć takim dużym wsparciem.

00:06:06: Z tego co czytałam jesteśmy jednym z czterech krajów najszybciej przybierających na masie czytyjących.

00:06:13: Jak możemy temu przeciwdziałać?

00:06:14: i właśnie na czym skupiają się wasze działania?

00:06:17: Nasze działanie skupiają się na takim wsparciu systemowym, czyli my obejmujemy wsparcie nie pojedyncze dziecko czy pojedyncza rodzina tylko w ramach fundacji.

00:06:26: wchodzimy do przedszkola jako środowiska i musimy pamiętać że nawyki dziecka nie tworzą się od osobnieniu, czyli oprócz tego ,że dziecko ma swoje nawyky to też dorośli wokół tego dziecka którzy tworzą siedlisko właśnie tego przedszkola.

00:06:42: ich również musimy takim wsparciem i edukacjom objąć.

00:06:45: I faktycznie jakby nasz program zakłada takie kompleksowe wsparcia, nauczycieli i rodziców i również dziadków, którzy wiadomo mają swój taki pływ na to co dziecko je.

00:06:57: I intendentów, którzy układają jadłospisy w przedszkolu.

00:07:01: więc my staramy się działać nie tak wyrywkowo gdzieś tam incydentalnie, tylko staramy się tworzyć jakby tutaj taki kompleksowy program wsparcia żeby wszyscy się czuli zaopiekowani.

00:07:14: Jako właśnie mama ośmiolatka doświadczałam wiele razy takich sytuacji kiedy mówiłam nie dawajcie nam w prezentach słodyczy wystarczy możecie mu kupić mango jak nie chcecie przechodzić z pustym i rękoma owocet są OK.

00:07:28: no niestety dla dziadków na przykład to jest wciąż niezrozumiałe.

00:07:31: te słodycze są gestem na każdą okazję z jej mieniny, świętymikoła i dzień chłopca niedługo itd.

00:07:38: Gdzie wy widzicie największy problem?

00:07:40: Jeśli chodzi o tych dziadków to oczywiście ich rola.

00:07:43: i tak to co tutaj wspomniałaś to też wynika właśnie z tego że dziadkowie widzą jak te dzieci się cieszą prawda na otrzymane słodycze.

00:07:52: dlatego dla dziadku stworzyliśmy taki poradnik który zresztą na naszej stronie jest nazywa się zdrowiejemy i który właśnie pokazuje jak inaczej można dziecku te uczucia okazać raczej niż właśnie kupując mu kolejną porcję jakiś tam czekoladek, więc widzimy tutaj tą możliwość właśnie zadziałania za pośrednictwem odpowiednich form przekazu.

00:08:15: Czyli dla dziadków wybieramy właśnie jakieś tam poradnik, który mamy i na stronie wersji takiej drukowanej nauczycielom ułatwiamy prowadzenie edukacji żywieniowej przygotowując dla nich takie specjalne elekcje.

00:08:29: to znaczy nauczyciele odpala taką prezentację dzieci uczestniczą w trakcie normalnych zajęć właśnie w przedszkolu, pracują co ważne na takich żywych eksponatach.

00:08:40: Czyli nauczyciel zaopatrzy się żeby zrealizować taką elekcję wcześniej w jakieś warzywa I ten ekran w tym momencie jest tylko takim animatorem, a cała zabawa dzieje się gdzieś tam w środku.

00:08:52: A dla rodziców na przykład proponujemy telekonsultacje bo wiemy że nie każdy ma czas możliwości żeby zjawić się na jakimś ala wykładzie więc idziemy tutaj naprzeciw rodzicom i takie zdalne formy też pomagają i właśnie skorzystać z wsparcia.

00:09:08: Czyli

00:09:08: dostarczacie nie tylko wiedzę, ale też narzędzia.

00:09:11: Żeby to wdrażać.

00:09:12: bardzo to jest przemyślane muszę przyznać.

00:09:14: a jak zmieniać te nawyki?

00:09:17: Jeśli chodzi o właśnie zmianę nawyków to mówimy zawsze że trzeba zacząć od tego żeby zorientować się jakie w ogóle ja nawyky mam I że ja jakieś w ogóle posiadam, bo jeszcze z pracy takiej dietetycznej w gabinecie bardzo często było tak, że wydawało się pacjentom podopiecznym.

00:09:34: Że wystarczy dostać taką rozpiskę, że w poniedziałek to ja zjem dwa jajka, w środę na śniadanie zjem owsiankę i że to mnie doprowadzi do tej mojej wymarzonej smukłej sylwetki.

00:09:46: a zawsze okazywało się, że tym co jakiejś takie rezultaty niwecze są właśnie te nawyki.

00:09:51: ale my musimy najpierw w ogóle zastanowić się jakie nawyki nam szkodzą, czyli co ja rutynowo robię?

00:09:59: Co nie pozwala mi gdzieś tam utrzymywać albo podejmować takich zdrowych wyborów.

00:10:05: Więc przede wszystkim musimy je zdiagnozować.

00:10:08: Po drugie nie zmieniamy wszystkich nawyków naraz i to jest bardzo duży problem.

00:10:12: Najczęściej widzimy coś takiego w trakcie nowego roku.

00:10:17: pierwszy stycznia przychodzi i wtedy wszyscy uważamy że teraz będziemy smukli, wysportowani i będziemy się żywić tylko młodym jęczmieniem.

00:10:25: i nagle się okazuje, że to nie wychodzi właśnie dlatego, że próbujemy zmienić wszystko wszędzie i naraz.

00:10:31: Więc jak już mam zdiagnozowane nawyki, które mi szkodzą na przykład to, że po pracy rozładowuje napięcie jedzeniem, no to muszę znaleźć sobie właśnie wyznaczyć jeden nawyk nad którym pracuje naraz i poszukać jakieś innej aktywności która pomoże mi zdjąć ten stres całego dnia pracy który niekoniecznie będzie związany z jedzenią.

00:10:53: I na pewno musimy się uzbroić też w taką cierpliwość bo te kilogramy, które gdzieś tam nam przez lata przybierały.

00:11:01: No to zapracowaliśmy sobie troszeczkę.

00:11:03: i teraz oczekiwanie że w ciągu miesiąca ja osiągnę te swoje czasami takie rezultaty trochę życzyniowe no też wymaga takiego przearanżowania tego co sobie wymyśliłam i dostosowania do tych swoich możliwości.

00:11:17: czyli nastawiam się na to, że jest to proces długotrwały ale nie niemożliwy do zrealizowania.

00:11:31: Przyszliście do mnie w dwójkę, ale widzę jeszcze dwóch dodatkowych gości.

00:11:35: Myślę że to jeszcze w temacie narzędzi.

00:11:37: Czy możecie mi opowiedzieć więcej?

00:11:39: kim są te dwa stworzenia których państwo nie mogą zobaczyć?

00:11:43: Ale gwarantuję ,że państwa dzieci by tutaj przykuły uwagę

00:11:48: swoje.

00:11:48: Myśle że oni mogą przemówić nawet.

00:11:50: Dzień dobry!

00:11:51: Dziej dobry!

00:11:53: A imniam?

00:11:54: Ok mamy tutaj ama i mnia ma.

00:11:56: Opowiedzcie o nich coś więcej.

00:11:58: Pomyśleliśmy, że jeśli chodzi o dietetykę mamy dużo takich pejoratywnych skojarzeń w ogóle ze słowem dietetyka.

00:12:05: Ja sama też widzę jak ludzie reagują w jakimś tam otoczeniu.

00:12:09: Jak się mówi, że jest się dietetykiem to najczęściej może zostaje wtedy poklepany po ramieniu i mu się współczuje, że ma żonę dietetyczkę I dlatego postanowiliśmy trochę tą dietetykę odczarować.

00:12:21: No jak można odczaruwać dietetyke inaczej?

00:12:23: Jak właśnie wykorzystując pewne bajkowe stwory.

00:12:27: To ma też swoje podłoże i uzasadnienie w tym, że dużo łatwiej nawyki się kształtuje kiedy dziecko obserwuje bohaterów z którymi może się utożsamić, bo am i mniam to są takie dwa wilki które są w naszej głowie.

00:12:41: Am jest tym, który właśnie jest taki bardziej racjonalny przemyślany dokonuje takich decyzji, które w dłużej perspektywie mogą się okazać lepsze.

00:12:51: Amniam jest tym który działa pod wpływem impulsu, filmuje się przyszłością, który chce teraz więc teraz je.

00:12:57: Więc to jest taka nasza odwieczna walka między tym amem i mniamem i wykorzystaliśmy te postaci też po to żeby nie być kolejnymi główkami które z tych filmików prawie jakieś takie wykłady.

00:13:09: tylko chodziło nam o to żeby modelować prawidłowe zachowania, pokazywać tych kosmitów, którzy przybyli tutaj na naszą planetę.

00:13:17: A dzieci są niejako takimi ich przewodnikami w tym świecie po ziemskim jedzonku jak to mówimy.

00:13:24: więc dzieci oprócz tego że obserwują?

00:13:26: To jednocześnie aktywnie uczestniczą bo uczą się uczyć innych o zdrowym odżywianiu.

00:13:31: Znaczy

00:13:32: ja mogę dodać, że np.

00:13:33: właśnie tymi głosami można dodaść jeżeli Am pyta czy będzie coś jedzone To Am mówi,

00:13:39: no dzieci wytłumaczcie.

00:13:41: Mnia mówi co będziecie teraz jadły?

00:13:43: No i wytumaczcie jakie marzyma widzicie!

00:13:45: I wtedy w tym filmie intraktywnym dziecko klika razem z rodzicem, co jest zdrowe i co wybierze w pierwszej kolejności.

00:13:51: Jakie są reakcje?

00:13:52: dzieci?

00:13:52: właśnie?

00:13:53: Dzieci okazuje się że wiedzą czy nie wiedzą?

00:13:56: Czy trzeba je podprowadzić?

00:13:58: Co jest dobre?

00:14:00: Najpierw nasze materiały tutaj interaktywne testowaliśmy na własnych dzieciach i dzieciach znajomych żeby dostać tam taki feedback informację zwrotną czy idziemy w odpowiednim kierunku.

00:14:10: i to co nas w ogóle zachwyciło to jak ludzie właśnie wchodzą w tą interakcję właśnie dzięki temu, że mamy gadające główki z ekranu które zadają.

00:14:20: pytanie dziecku i rodzicowi.

00:14:22: I one czekają na odpowiedź, czyli ta akcja jest zatrzymana i dopiero kiedy my udzielimy odpowiedzi klikniemy coś na ekranie.

00:14:29: to ta akacja toczy się dalej i to co wiemy od rodziców już przedszkolaków to że dzieci wręcz toczą takie żywe dyskusje z tym ekranem, czyli ze mną jako doktor marchewką i amym imniamy odtwarzają treści wielokrotnie a same warsztaty są zaprojektowane w ten sposób ,że najpierw te warzywa poznajemy sensory Później dowiadujemy się skąd się te warzywa biorą, jak one rosną.

00:14:53: Późnie trochę się nimi pobawimy i dopiero na końcu tych warsztatów dajemy dziecku taką przestrzeń do zadecydowania czy ona chce tego warzywać spróbować?

00:15:01: Jakby to są takie techniki właśnie z terapii karmienia.

00:15:05: I okazuje się że rodzice informują nas.

00:15:08: na przykład jakaś papryka albo pomidor, broku coś co nigdy nie było jedzone.

00:15:13: Na końcu jest chociażby gryźnięte.

00:15:16: i to jest właśnie ten sukces, który rodzice komunikują że takie narzędzie które by się wydawało ,że co jest w stanie zrobić dzieci bardzo mocno wchodzą w ten bajkowy świat.

00:15:26: No to co robimy źle?

00:15:28: Jakieś takie proste zasady, jak możemy wesprzeć siebie w tych codziennych nawykach?

00:15:33: Już powiedziałeś o tym żeby nie oczekiwać zmian od razu.

00:15:35: Nie robić ich kilka naraz.

00:15:37: ale jeśli chodzi o jakieś takie zasady żywieniowe no i za tym czai się też pytanie o słodycze.

00:15:43: Ok.

00:15:44: Jak sobie z nimi poradzić?

00:15:46: Jak o nich opowiadać?

00:15:47: Ja myślę że mamy problem tutaj taki w społeczeństwie, że my dużo rzeczy wiemy ale niekoniecznie w nie wierzymy.

00:15:53: I my jesteśmy dobrze w recytowaniu zasad, że trzeba jeść warzywa, że nie wolno pić jakiś tam słodkich napojów tylko jak później przechodzi.

00:16:01: co do praktyki to nie koniecznie nam to wychodzi i według nas jakby problemem jest to, że my nie mamy wykształconej takiej świadomości żywieniowej ani takiej funkcji samoopiekuńczej czyli, że ja jestem w stanie wybierając odpowiednie pożywienie wpłynąć na swoje samopoczucie.

00:16:17: i to jest coś czego my uczymy już dzieci właśnie przed szkolurze.

00:16:21: różne rzeczy mogą różnie oddziaływywać na mój organizm i niekoniecznie właśnie dzielimy to na dobre albo złe oddziaływanie, tylko chcemy w ten sposób pokazać że tak po prostu jest.

00:16:32: I chodzi o to żeby życie przeżyć w ten sposob żeby zawsze tych... Dobrych wyborów było więcej niż tych złych.

00:16:38: A dużo łatwiej jest podejmować dobre wybory, zadając sobie takie pytanie jakby zatrzymując się przed tym posiłkiem, które zamierzam zjeść czy to co ja mam teraz na talerzu to nakarmi moje ciało?

00:16:49: Czy ma bardziej ukoić moje emocje?

00:16:53: i jak zaczynam sobie myśleć o tym że odżywianie to jest właśnie ten proces kiedy tchniemy życie w swoje ciawo jedząc odpowiednie jedzenie, a nie produkty.

00:17:06: To jakby te wybieranie tych dobrych takich... produktów jest dużo łatwiejsze.

00:17:11: Kiedy ja obudzę w sobie taką świadomość i zastanowię się faktycznie co z tym jedzeniem się dalej stanie, czy to mi posłuży?

00:17:17: Czy okaże się że po minucie jak już zjem to co sobie przygotowałam to będę się czuła dużo gorzej.

00:17:24: więc pierwsza taka rzecz to budzimy świadomości zanim zaczynamy brać za jakieś plany żywieniowe.

00:17:31: najpierw łapmy się na tym żeby w ogóle zapytać siebie czy tomi posłużzy.

00:17:35: my tutaj w przypadku dzieci też używamy takiej metafory, że właśnie to ciało jest twoim przyjacielem i właśnie wybierający różne produkty możesz dbać oto swoje ciały tak jak o najlepszego przyjaciela.

00:17:50: Więc można w ten sposób do tego podejść czyli zamiast skupiać się na zakazach jakiś ocenianiu bardziej iść w kierunku rozbudzenia świadomości żeby łatwiej było wykonywać.

00:18:02: Myślę ,że to jest też ważne żeby uważnić siebie jakby troszeczkę nie żeby zdać sobie sprawę z tego, że ja mogę zadbać o siebie bo jestem tego warta i właśnie jedzenie takiego odżywczego jedzenia będzie wyrazem tej samomiłości do siebie.

00:18:17: A my trochę jako kobiety jesteśmy w ogóle w takiej kulturze bycia szczupłą i cały czas nam się wydaje, że musimy bardziej niż o zdrowie dbać tą naszą sylwetkę.

00:18:28: a właśnie taka zmiana myślenia, czy to jedzenie faktycznie coś dobrego mi da?

00:18:33: Bo ja jestem warta żeby Ktoś o mnie zadbał

00:18:36: zdecydowanie.

00:18:37: Dziękuję Wam bardzo, bardzo czuję się zainspirowana.

00:18:40: chyba po tym spotkaniu Moimi gośćmi byli Marika i Filip Furmańczak twórcy fundacji Zainspirowani.

00:18:48: Zapraszam państwa serdecznie, żeby sprawdzić, żeby się zainspirować.

00:18:53: Żeby pobrać ten PDF w którym są informacje jak możemy się lepiej odżywiać i jak możemy wspierać w tych nawykach już najmłodszych.

00:19:01: przy mikrofonie Aleksandra Chromada do usłyszenia.

00:19:04: dziękuję bardzo

00:19:05: dziękujemy.