Michalina Janas

00:00:05:

00:00:11: Dzień dobry, witam Państwa przy mikrofonie Aleksandra Chromada.

00:00:15: Dzisiaj moim gościniom jest Michalina Janas, redaktorka kulturalna w Poznańskim Radzie Studenckim.

00:00:21: Slamerka, studentka.

00:00:23: Cześć Michalino.

00:00:24: Cześć, cześć wszystkim.

00:00:25: Zazwyczaj

00:00:26: rozmawiam z osobami, które działają poza schematem.

00:00:29: najczęściej w trzecim sektorze, ale zaprosiłam Cię, żeby porozmawiać dzisiaj o tym, czym jest Slam.

00:00:37: Slam to jest takie wydarzenie, które ma charakter bardzo społeczny, ponieważ o tym, kto wygra Slam, decyduje publiczność.

00:00:44: A osoby, które walczą o te triumfy, to są poetci i poetki, osoby poetyckie.

00:00:49: Slam jest taką przestrzenią, gdzie możemy przedstawić swój tekst.

00:00:53: Zawsze musi być autorski, może on dotyczyć czegokolwiek.

00:00:57: Ale bardzo często osoby występujące decydują się o tym, żeby opowiedzieć historię, która leży im na sercu.

00:01:03: To są często tematy zaangażowane społecznie.

00:01:06: Slam właśnie bardzo się angażuje i w politykę, i w problemy kobiet, problemy mniejszości.

00:01:14: To jest taka uwalniająca przestrzeń, bardzo też inkluzywna, która właśnie pozwala na to, żeby wybrzmiały te głosy, które w nurcie głównym po prostu nie ma dla nich miejsca, żeby tę swoją narrację prowadziły, czyli

00:01:27: najczęściej biorą udział w Slamach osoby, które piszą tak i chcą jednocześnie coś przekazać.

00:01:34: Zastanawiam się, czy bardziej tutaj potrzebny jest talent pisarski do tworzenia poezji, czy bardziej jednak taki recytatorsko performatywny, żeby dobrze wystąpić to przekazać.

00:01:46: To się różni trochę od tego, gdzie jest Slam.

00:01:49: Pierwsze Slam w Polsce było w dwa tysiące czwartym roku, więc to nie było aż tak dawno temu.

00:01:53: To, co się jeszcze rozwija w Polsce i na razie większość osób, które uczestniczą w tych wydarzeniach, po prostu czytają.

00:02:01: Czytają, czy to z kartki, czy z telefonu, czy z notesu.

00:02:03: Dlatego wtedy ten element performatywny może się znaleźć tylko na przykład w głosie, w modulacji głosu, no bo to ciało już jest zajęte.

00:02:11: W ogóle jest taka zasada bardzo poetyska w sumie w Slamie, że właśnie ciało jest twoim jedynym instrumentem na scenie.

00:02:19: Nie można mieć ani rekwizytów ani kostiumów, to też jest jakiś element... informatywny, który my znamy z teatru, bo to są scenografia jest częścią performatywności, na przykład właśnie w spektaklach.

00:02:29: W Slamie tego nie ma, jest tylko to ciało Slamera Slamerki, osoby Slamującej.

00:02:35: Czyli jest potrzebny talent, sama charakter konkursowy, czyli publiczność po każdym występie, a występuje się w dwójkach, czyli na początku prezentuje jedna osoba, potem druga osoba i publiczność głosuje po prostu podnosi ręce, którą osoby chcą zobaczyć w kolejnych rundach.

00:02:53: I ja myślę, że to nie jest kwestia talentu, kto przechodzi dalej.

00:02:57: Z moich prywatnych doświadczeń myślę, że Osoby, które najlepiej radzą sobie na Slamach, to są jednostki bardzo autentyczne, które, no wiadomo, ta narracja musi być dobrze napisana, bo jak tekst jest źle napisany, to nikt go nie zrozumie.

00:03:11: Aczkolwiek uważam, że Slam nie wymaga tego, żeby być jakimś wieszczem naszym współczesnym, żeby mieć ten ogromny talent.

00:03:19: Najważniejsza jest ta autentyczność, ale też tematyka.

00:03:22: Jeżeli tematyka rezonuje z publicznością, to wtedy na pewno jesteśmy skazani na sukces.

00:03:27: Dlatego uważam, że te dwa czynniki są ważniejsze niż ten element performatywny i jakiś wielki talent pisarski, ale też ta performatyka już się coraz bardziej wkrada tutaj do naszego Slamu, bo ludzie już występujący decydują się właśnie na jakieś tam takie bardziej odważne posunięcia performatywne, ale to jak mówię w Polsce to jeszcze raczkuje, aż kłowie.

00:03:46: jak na przykład pojedziemy na Slam do Berlina czy do Londynu, to tam ludzie po prostu robią najróżniejsze rzeczy na scenie.

00:03:53: U nas na razie Slam jest jeszcze takim może nie już przed szkoliakiem, ale uczniem podstawówki.

00:03:59: Także jeszcze trochę czasu, myślę i ten element performatywny też będzie bardziej wyraźny za parę lat.

00:04:11: Skąd to do nas przyszło?

00:04:12: I czy miałaś okazję być za granicą też na jakimś wydarzeniu Slamerskim?

00:04:17: Niestety nie miałam okazji być za granicą, ale oglądałam co roku Mistrzostwa Świata w Slamie.

00:04:22: Są organizowane albo w Paryżu, albo w Brukseli.

00:04:26: I po prostu oglądałam online, bo one są transmitowane na żywo.

00:04:29: Te Mistrzostwa.

00:04:30: To przyszło do nas z Londynu, właśnie z Wielkiej Brytanii.

00:04:35: Aczkolwiek do Wielkiej Brytanii przyszło to ze Stanów Zjednoczonych, bo Stany Zjednoczone, miasto Chicago, to jest miejsce, gdzie narodziła się forma Slamu, która potem trochę się zmieniała, wiadomo, bo to było w latach osiemdziesiątych, więc już trochę czasu temu.

00:04:48: I ona się zmieniała, ewoluowała, no potem właśnie dotarła do Wielkiej Brytanii, a z Wielkiej Brytanii do Polski Slam przywiózu Bogdan Piasecki.

00:04:58: I jest to osoba, która wydaje mi się, że teraz też wykłada w Wielkiej Brytanii na uczelni.

00:05:02: Dlatego on tam dalej mieszka, ale no właśnie na początku lat dwutysięcznych przywiózł to tutaj do nas do Polski.

00:05:09: No i pierwszy sam był w Warszawie.

00:05:12: Ale właśnie jak już mówimy o tej historii, to myślę, że właśnie warto tutaj odkryć ten taki wężyk zależności, że także Stanach Zjednoczonych, Wielka Brytania Polska.

00:05:20: narodziło to się w Stanach Zjednoczonych w środowiskach robotniczych.

00:05:23: w Chicago, wiadomo Chicago bardzo industrialne miasto robotnicze o takiej historii.

00:05:28: no w ogóle cały stan Illinois, ale Sikago głównie.

00:05:31: W latach osiemdziesiątych była tam bardzo duża warstwa robotnicza.

00:05:35: No i to się narodziło w takich społecznościach, które czuły właśnie, że te nadchodzące zmiany w gospodarce amerykańskiej są dla nich bardzo niekorzystne albo przerażające, albo w jakiś sposób marginalizujące.

00:05:47: No i tam właśnie zaczęło się... odpalili ten taki wentyl, tak?

00:05:51: Stworzyli przestrzeń, w którym mogą się podzielić i tym swoim gniewem związanym z tą sytuacją i strachem.

00:05:57: jakimiś też może wątkami bardziej personalnymi, które przy odsłonięciu przy większej grupie osób mogą też uświadomić, z czym łączą się te zmiany, że to nie są tylko zmiany systemowe, to są zmiany dosłownie no jednostkowe w sensie, że to są zmiany, które realnie wpływają na życie, życie obywateli.

00:06:15: Dlatego stąd jest ten też taki mocny rys społeczny Slamu i to jest coś, co przez ten wężyk przekazywania tego Slamu, tak stany Zjednoczony Wielka Brytania Polska, to jest coś jakby co nie zanikne.

00:06:26: I jak u nas w Polsce, w Poznaniu, czy w Warszawie, czy w Krakowie, czy we Wrocławiu pójdziemy na SLAM, to jest bardzo podobny klimat właśnie, że ludzie mówią o rzeczach, które... ich ucieśniają.

00:06:39: Bardzo dużo też osób LGBTQ plus jest zaankarzywana w Slam.

00:06:44: Właśnie wczoraj byłam na spotkaniu poetyckim z Patrycją Sikorom Tarnowską i to jest poetka, która też wywodzi się ze Slamu i teraz też bardziej już skupia na wydawaniu poezji.

00:06:54: Jeste się na książkach poetyckich niż na Slamowaniu, ale ona właśnie jest taką osobą właśnie walczącą o prawa właśnie równości dla społeczności LGBT.

00:07:03: To tak na marginesie w sumie.

00:07:04: Ale chodzi mi o to, że są takie postacie po prostu które są przedstawicielami tych społeczności marginalizowanych i mówią o tym swoim doświadczeniu i to się nie zmienia od początku narodzin Slamu, że to jest ten ryzm społeczny, jakby jest nadal widoczny.

00:07:19: Dziękuję

00:07:19: ci bardzo za tę opowieść, ale jeszcze mam takie pytanie, może trochę osobiste, co ciebie konkretnie przyciągnęło do Slamu?

00:07:27: No właśnie, jeżeli chodzi o Slam, to u mnie zaczęło się tak, że chodziłam w Poznaniu do renomowanego liceum.

00:07:33: i wyszłam z tej szkoły z przekonaniem, że totalnie nie umiem pisać, że jestem totalnie po prostu bez talencią w tej kwestii.

00:07:41: No w każdym razie miałam takie przeświadczenie, ale i tak jestem osobą, która... Bardzo lubi chodzić na, na przykład różne warsztaty, próbować różnych rzeczy.

00:07:49: i właśnie poszłam na warsztaty kreatywnego pisania zorganizowane przez Fundację Kultu Reakcja i tam mnie zaciągnął mój kolega Bartusz Dubała, którego pozdrawiam serdecznie, bo to dzięki niemu jakby zaczęłam występować na Slamach, bo on mnie wziął na te warsztaty kreatywnego pisania i te warsztaty prowadził Wojciech Kobus, czyli smutny tuńczyk, to jest jego pseudonim Slamerski i poprowadził je w taki sposób, że To pisanie, które my tam robiliśmy, to było zupełnie inne podejście niż to, co ja znałam z tego mojego liceum, gdzie też musieliśmy pisać różne rzeczy, nie tylko teksty naukowe, ale też jakąś poezję, jakieś różne takie bardziej kreatywne rzeczy.

00:08:26: Na tych jednych warsztatach napisałam chyba trzy teksty Slamerskie, które potem przedstawiłam na Slamie, który był tydzień później i wygrałam ten Slam.

00:08:35: I to był pierwszy Slam na jakim występowałam i bardzo dobrze sobie poraziłam.

00:08:39: I wtedy to mi dało taką wiarę i właśnie dopiero to zrozumiałam w tym roku, że pomimo tego, że już samuje trzeci rok, to jakby w tym roku dopiero tak usiadłam i się zastanowiłam, OK, jakby co mnie tak pociąga w tym Slamie?

00:08:50: Bo to by też bardzo łatwo się jest zgubić w takiej potrzebie tego wygrania Slamu, że... że jeżeli dostanę więcej punktów, to znaczy, że jestem lepszą poetką, to nieprawda.

00:09:00: Jakby to jest czasem bardzo losowa sytuacja, kto przechodzi dalej, zależna od wielu, wielu czynników.

00:09:06: Dlatego oprócz tej takiej gratyfikacji ze strony publiczności zaczęłam się zastanawiać, OK, jakby co mnie tak pociąga w tym, że ja czuję się w tym spełniam i że to jest dla mnie?

00:09:15: No i właśnie ja zrozumiałam, że slum to jest taka rzecz, która dała mi wiarę w to, że to, co ja mówię, jest wartościowa.

00:09:23: I że to, co ja mówię i to, czym się dzielę i moje doświadczenie życiowe, to, że ja o tym mówię na głos, to nie znaczy, że to jest głupie, bo takie miałam wcześniej przeświadczenie właśnie po tej mojej szkole, że ja nie mam nic do powiedzenia po prostu.

00:09:38: Aslam dał mi taką wiarę.

00:09:39: wtedy to, że jestem, że to, że jestem po prostu człowiekiem i przechodzę różne rzeczy, o których mogę potem napisać.

00:09:46: i to, że podzielę się innymi publicznie i to rezonuję z ludźmi, że widzę, że to rezonuję i że ludzie to rozumieją, to mi dało taką wiarę w samą siebie, że OK, jakby mogę zabrać głos w przestrzeni publicznej i on zostanie doceniony.

00:10:00: To też teraz zmieniło moje podejście do życia, gdzie ja wcześniej pamiętam bardzo na przykład stresowało mnie.

00:10:07: zabieranie głosu podczas zajęć, bo też czułam, że to, co powiem, jest po prostu bez sensu.

00:10:12: No a Slam zmienił to moje spostrzeganie na to i to po prostu zbudował większą wiarę w to, co myślę, to, co uważamy, też to, co czuję.

00:10:20: Bardzo ci dziękuję, że się tym podzieliłaś.

00:10:23: To zupełnie przekonuję.

00:10:25: Mam nadzieję, że państwa również.

00:10:27: Czy gdzieś niebawem można na taki slam się udać?

00:10:31: Niebawem, bo siedmego grudnia w niedzielę odbędzie się slam.

00:10:35: Slam jest wydarzeniem z cyklu Girls Just Want To Make Art i będzie to slam o doświadczeniu kobiecy.

00:10:41: Także do występowania są zaproszone kobiety, ale też osoby z doświadczeniem kobiecy i też wiadomo dziewczyny.

00:10:48: I odbędzie się on o osiemnastej w schronie.

00:10:51: Serdecznie zapraszam, jeżeli jakąś właśnie kobietę, osobę, kobiecom zainspirowała ta rozmowa, to może jeszcze jest miejsce, żeby się zapisać, żeby jutro wystąpić.

00:11:00: Ale no, to będzie też taka dobra okazja na to właśnie, żeby usłyszeć o tym doświadczeniu kobiecym, bo też no, nierzadko te głosy są marginalizowane nadal dzisiaj w różnych sytuacjach.

00:11:11: Także serdecznie zapraszam.

00:11:12: Będę mieć przyjemność prowadzić ten snam.

00:11:14: Po raz pierwszy spróbuję się w roli właśnie tego MC.

00:11:17: czyli tej osoby, która Slam prowadzi, kraliczy głosy, przedstawia występujących występujące.

00:11:23: Bardzo

00:11:23: ci dziękuję i jestem niezwykle ciekawa.

00:11:25: Zachęcam Państwa do eksplorowania nowych doświadczeń, do szukania sposobów na wyrażenie swojego głosu, na wyrażenie swojego gniewu też.

00:11:36: Myślę, że warto sprawdzić.

00:11:38: Dziękuję serdecznie.

00:11:39: Moją gościnią była Michalina Janas.

00:11:41: Ja nazywam się Aleksandra Chromada.

00:11:43: Do usłyszenia.

00:11:48: Poza schematem.